Domowy pomiar ciśnienia nie wydaje się być niczym skomplikowanym. Tymczasem drobne błędy przed i w czasie pomiaru mogą istotnie wpłynąć na jego wiarygodność. Podpowiadamy, jak mierzyć ciśnienie krwi i jak się do tego przygotować. Przestrzegamy też przed błędami, które mogą zafałszować wyniki domowego pomiaru ciśnienia.
Zmierz ciśnienie – bez ciśnienia!
Prawidłowy pomiar ciśnienia tętniczego wymaga przygotowania, ale mamy dobrą wiadomość – nie oczekuje się z naszej strony szczególnego starania. Wręcz przeciwnie. Przed domowym pomiarem ciśnienia najlepiej – nie robić nic. By badanie było wiarygodne, zaleca się około 5 – 15-minutowy odpoczynek w pozycji siedzącej. Co jednak istotne, warto uspokoić zarówno ciało, jak i myśli. Ten kwadrans to nie czas na analizę zaległości ani planowanie, co jeszcze mamy do zrobienia, ale na faktyczne odprężenie. Odsuwamy więc na bok wszelki stres i troski dnia codziennego i rzeczywiście zwalniamy tempo – niepotrzebne „ciśnienie” i pośpiech wpłyną negatywnie na rzetelność pomiaru.
Przed domowym pomiarem ciśnienia unikamy wysiłku fizycznego, a na 30 minut przed samym badaniem nie pijemy kawy, mocnej herbaty ani alkoholu. Napoje te podnoszą ciśnienie krwi, dlatego mogą istotnie zaburzać rzeczywiste wyniki. Podobnie działa nikotyna, dlatego w tym czasie nie palimy również papierosów. Ostatni posiłek można zjeść najpóźniej pół godziny przed pomiarem – proces trawienia oddziałuje na układ sercowo-naczyniowy, a to może zafałszować otrzymane wartości. Zrelaksowani i wypoczęci? W takim razie sięgamy po ciśnieniomierz.
Instrukcja pomiaru ciśnienia
Zanim podpowiemy, jak prawidłowo mierzyć ciśnienie w domu, krótka informacja o samym urządzeniu.
Ciśnieniomierz nadgarstkowy jest wygodniejszy, ale to naramienny cechuje się wyższą dokładnością. Powód jest prosty – pomiar dokonywany jest bliżej serca.
Najważniejsze, by wybrać urządzenie certyfikowane, czyli takie, którego dokładność została potwierdzona przez niezależne instytucje naukowe lub medyczne.
Informację na ten temat znajdziemy na opakowaniu oraz w instrukcji. Certyfikowany ciśnieniomierz będzie posiadać czterocyfrowy numer, poprzedzony oznaczeniem CE (np. CE 1234).
A teraz prosta instrukcja pomiaru ciśnienia:
- Siadamy wygodnie na krześle z podpartymi plecami.
- Nogi stawiamy płasko na podłodze, pamiętając by ich nie krzyżować ani nie podnosić w trakcie badania.
- Rękę opieramy swobodnie na stole w taki sposób, aby mankiet ciśnieniomierza znajdował się na wysokości serca (osobom praworęcznym zaleca się mierzenie ciśnienia na lewej ręce, leworęcznym na prawej).
- Zakładamy mankiet bezpośrednio na skórę, około 2-3 cm powyżej zgięcia łokcia.
- Zwracamy uwagę, by mankiet przylegał do skóry, ale nie uciskał jej zbyt mocno (możemy to sprawdzić, wsuwając pod mankiet jeden lub dwa palce).
- Upewniamy się, że przewód powietrzny (wężyk) jest skierowany w dół i biegnie wzdłuż wewnętrznej strony ramienia, w kierunku dłoni.
- Włączamy przycisk start.
- Pozostajemy bez ruchu przez cały czas pomiaru – oddychamy spokojnie, nie rozmawiamy, nie śmiejemy się.
- Odczytujemy i zapisujemy wynik (najlepiej w przeznaczonym do tego dzienniczku), pamiętając również o dacie i godzinie badania.
- Dla pewności powtarzamy pomiar po około dwóch minutach, a wyniki uśredniamy.
Domowy pomiar ciśnienia – najczęstsze błędy
Samodzielny pomiar ciśnienia w warunkach domowych jest niezwykle ważny, bo najlepiej oddaje rzeczywisty stan zdrowia. We własnych czterech ścianach czujemy się bezpieczni, a to wyklucza wystąpienie tzw. efektu białego fartucha. Niestety, domowy pomiar ciśnienia obarczony jest ryzykiem kilku błędów, które mogą zafałszować faktyczne wyniki. Poniżej te najczęstsze:
- brak przygotowania do badania – wiele osób lekceważy zalecenia i dokonuje domowego pomiaru ciśnienia bez wcześniejszego odpoczynku, podczas gdy nawet wyjście po schodach może podnieść ciśnienie na kilka minut,
- niewłaściwy rozmiar mankietu lub źle założony mankiet – by wynik był wiarygodny, mankiet musi być dobrze dopasowany do obwodu ramienia,
- wykonywanie pomiarów raz na jednej, raz na drugiej ręce – zaleca się mierzyć ciśnienie zawsze na tym samym ramieniu,
- rozmowa w czasie badania – rozmowa angażuje nie tylko mózg, ale i ciało, a to bezpośrednio wpływa na układ krążenia,
- zbyt częste pomiary – nieprawidłowy wynik generuje stres i skłania do wykonywania kolejnych pomiarów, które w wyniku zdenerwowania również odbiegają od normy.
Samodzielny pomiar ciśnienia – jak często sięgać po ciśnieniomierz?
Skoro wiemy już, jak prawidłowo mierzyć ciśnienie w domu, sprecyzujmy jeszcze, jak często sięgać po ciśnieniomierz. Nie istnieją odgórne zasady wskazujące, jak często zdrowy dorosły człowiek powinien wykonywać samodzielny pomiar ciśnienia. W niektórych źródłach znajdziemy podpowiedź, że warto to robić raz na kilka miesięcy, inne mówią o jednym pomiarze w roku. To tylko wskazówki. Patrząc na to, że nadciśnienie to dzisiaj jedna z najpóźniej diagnozowanych chorób, chyba zbyt mocno bierzemy je sobie do serca. A serce w tym czasie wymagałoby kontroli. A gdyby tak ustalić, że wykonujemy domowy pomiar ciśnienia raz na kwartał? To tylko kilka minut dodatkowego odpoczynku – na pewno uda nam się znaleźć na niego czas nawet w najbardziej zapełnionym kalendarzu.
Zwłaszcza, że pojedynczy wynik odbiegający od normy nie musi jeszcze oznaczać choroby. Jak widać na podstawie powyższych błędów, domowy pomiar ciśnienia jest niezwykle podatny na różnego rodzaju „zakłócenia”. Tylko obserwacja długofalowych trendów pozwoli wykluczyć przypadkowe skoki ciśnienia oraz wpływ czynników chwilowych. Osoby z potwierdzonym nadciśnieniem tętniczym powinny wykonywać samodzielny pomiar ciśnienia dwa razy dziennie o stałych porach: rano (przed przyjęciem leków) oraz wieczorem. Aktualne normy ciśnienia tętniczego uwzględniają:
- niepodwyższone ciśnienie – poniżej 120/70 mm Hg,
- podwyższone ciśnienie – ciśnienie skurczowe w zakresie 120-139 mm Hg przy rozkurczowym 70 – 89 mm Hg;
- nadciśnienie – 140/90 mm Hg i więcej.
Nadciśnienie rozpoznaje się w momencie, gdy kilka pomiarów wykonanych w różnych dniach wskazuje na podwyższenie co najmniej jednej z wartości ciśnienia tętniczego:
- ciśnienie skurczowe wynosi 140 mmHg lub więcej,
- ciśnienie rozkurczowe wynosi 90 mmHg lub więcej,
- obie wartości są podwyższone.
Teoria zaliczona, pora na praktykę: zakładamy ciśnieniomierz.
